رنسانس :

این دوره را عصر نو زایی یا تجدید حیات خلاقیت انسان نامیده اند . در دوره ی رنسانس موسیقی سرگرمی مهم زمان فراغت بود . در این دوره جنبش فکری غالب ، که اومانیسم (انسان گرایی) نامیده شده است ، زندگی و دستاوردهای انسان را در کانون توجه خود قرار داد ، و همزمان با آرمان انسان جهانی از هر تحصیلکرده ای انتظار می رفت که بتواند سازی بنوازد و نیز خط موسیقی را بخواند . در این دوره نیز کلیسا حامی مهم موسیقی باقی ماند اما نه به شدت قرون وسطی ، و فعالیت موسیقایی کم کم به دربارها انتقال یافت و همچنین موسیقیدانان شهر هم به اجرای موسیقی در اجتماع های شهر ، مراسم ازدواج و آیین های مذهبی می پرداختند.
در رنسانس نیز ، مانند قرون وسطی ، موسیقی آوازی مهم تر از موسیقی سازی بود . موسیقی کرال دوره ی رنسانس نیازی به همراهی ساز نداشت . به همین سبب ، این دوره اغلب "عصر زرین" موسیقی کرال آکاپلا (بی همراهی ساز) نامیده شده است . با این همه ، سازها اغلب با خط های آوازی همراه می شدند . سازها گاه با مضاعف کردن خط های آوازی سبب تقویت آن ها می شدند ، یا خط ملودیک آوازخوانی غایب را می نواختند . در موسیقی کرال دوره ی رنسانس ، خط هایی اجرایی  که تنها و فقط ویژه ی اجری سازها ساخته شده باشند کمیاب است.

ریتم و ملودی :
در موسیقی رنسانس ، ریتم اغلب جریانی هموار و آرام دارد و نه ضرباهنگی واضح و مشخص . دلیل ، استقلال ریتمیک فراوان هر خط ملودیک است :  هنکامی که یک آوازخوان در آغاز خط ملودیک خود است ، آوازخوانان دیگر شاید از نیمه ی خط ملودیک خود نیز گذشته باشند . این تکنیک ، سبب می شود که اجرای آواز در موسیقی رنسانس همزمان مایه ی لذت و چالش باشد ، چرا که هر آواز خوان می باید ریتم جداگانه ای را نگه دارد . اما خواندن الگوهای زیر و بم در این ملودی ها آسان است . ملودی ، اغلب همسو با گام (بالا رونده یا پایین رونده ) و با پرش هایی اندک حرکت می کند .

بافت :
بافت موسیقی رنسانس به طور عمده پلی فونیک بود . گرچه در قرون وسطی موسیقی پلی فونیک کلیسایی به طور معمول توسط چند تک خوان اجرا می شد ، اما در دوره ی رنسانس ، این موسیقی به وسیله ی تمام گروه همسرایان (مرد) به اجرا در می آمد .

*{بافت پلی فونیک : اجرای همزمان دو یا چند خط ملودیک ، بافتی را پدید می آورد که پلی فونیک یا چند صدایی نامیده می شود .}

موسیقی مذهبی دوره ی رنسانس :
دو فرم اصلی موسیقی مذهبی رنسانس ، موتت و مس هستند . این دو ، از نظر سبک مشابه یکدیگرند ، اما مس اثری طولانی تر است . موتت دوره ی رنسانس ، اثری است پلی فونیک و کرال ، مبتنی بر یک متن مقدس لاتین که با متن های مورد استفاده در مس معمول تفاوت دارد .مس رنسانس ، اثری پلی فونیک و کرال است که از پنج بخش کیریه ، گلوریا ، کردو ، سانکتوس ، و آگنوسدیی تشکیل می شود .

برخی از بزرگان موسیقی مذهبی رنسانس   :     ژوسکن دپره و پالستریا .

موسیقی غیر مذهبی دوره ی رنسانس :
موسیقی غیر مذهبی دوره ی رنسانس ، برای گروه هایی از تک خوان ها و یا برای تک خوان با همراهی یک یا چند ساز به نگارش در آمده و نقاشی کلام – تصویرگری  موسیقایی متن – در آن معمول بود . آهنگسازان از تقلید صداهای طبیعی ، مانند صداهای پرندگان و هیاهوی خیابان لذت می برند . یک فرانسوی به نام کلمان ژانکن (1485 – 1560) ،در قطعه ای مشهور با عنوان جنگ به گونه ای درخشان  زنده به تقلید صداهای میدان نبرد ، ضربه های طبل ، و غریو شیپورها پرداخت . موسیقی غیر مذهبی ، بیش از موسیقی مذهبی دارای دگرگونی های سریع حالت بود .
گونه ای مهم از موسیقی آوازی غیر مذهبی دوره ی رنسانس مادریگال است ؛ اثری برای چندین تکخوان و مبتنی بر یک شعر کوتاه که اغلب مضمون عاشقانه دارد . مادریگال مانند موتت ، بافت هایی هموفونیک وپلی فونیک را با یکدیگر می آمیزد ، اما نقاشی کلام و هارمونی هایی نامتعارف در آن بیشتر به کار گرفته می شود .
گونه ای دیگر از موسیقی آوازی غیر مذهبی که ساده تر از مادریگال است باله بود . باله نمونه ای آوازی همراه با رقص بود برای چندین تک خوان و بافت آن بر خلاف بسیاری از نمونه های موسیقی رنسانس ، بیشتر هوموفونیک بود.
برخی از بزرگان موسیقی غیر مذهبی دوره ی رنسانس     :      تامس ویلکز ، تامس مورلی ، آندرا گابریلی                                                             
و جووانی گابریلی

موسیقی سازی :

گرچه در دوره ی رنسانس موسیقی سازی هنوز شان و اهمیت موسیقی آوازی را نداشت ، اما اندک اندک اهمیت بیشتری می یافت .
موسیقیدانان رنسانس میان سازهای قوی و نافذ که مناسب فضای باز بودند ، مانند انواع ترومپت و شاوم ( سازی دو زبانه و نیای ابوا ) و سازهای ملایم و خانگی ، مانند انواع لوت و رکوردر ( نوعی فلوت قدیمی )  ، تمایز قائل بودند . صدای بسیاری از سازهای متداول در دوره  رنسانس ، نسبت به آنچه امروزه از سازها می شنویم ، هموارتر و کمتر درخشان بوده است ؛ این سازها اغلب عضو یک خانواده ی سازی – دارای سه تا شش ساز – بودند که سازهای سپرانو تا  باس را در بر می گرفت . رکوردرها و ویول ها ( سازهای زهی آرشه ای ) از مهم ترین سازهای دوره ی رنسانس بودند . اغلب چندین عضو از یک خانواده ی سازی با یکدیگر به اجرای موسیقی می پرداختند ، اما آهنگسازان رنسانس سازها را مشخص نمی کردند . ممکن بود یک اثر با رکوردرها ، ویول ها ، یا بسته به سازهای در دسترس با چندین ساز گوناگون اجرا شود .
در آن دوره ارکستر تثبیت شده به معنای امروزی وجود نداشت . دربارهای بزرگ ، گاه سی نوازنده برای انواع سازها در استخدام داشتند و در منا سبت های تشریفاتی ، مانند مراسم ازدواج سلطنتی ، مهمانان با نغمه های سازهای بادی چوبی ، سازهای زهی آرشهای یا زخمه ای ، و سازهای شستی دار که همگی با یکدیگر مینواختند ، سرگرم می شدند .

درک ودریافت موسیقی : راجر کیمی ین
ترجمه : حسین یاسینی