علي (الکساندر) رهبري(Alexander(Ali)Rahbari)

متولد خرداد ماه 1327. در سال 1338 به هنرستان ملي موسيقي راه يافت. در هنرستان و نيز به طور خصوصي از تعليمات حسين دهلوي بهره مند شد و از هفده سالگي به عنوان نوازنده ي ويلن در ارکسترصبا به رهبري دهلوي به نوازندگي پرداخت. پس از دريافت ويلن از هنرستان با استفاده از بورس وزارت فرهنگ و هنر به اتريش عزيمت نمود و از سال1346/1967 در آکادمي موزيک وين در رشته هاي آهنگسازي و رهبري ارکستر نزد گوتفريد فون آينم(Gottfrid Von Einem)، هانس اسواروسکي، کارل اوسترايش و... تحصيل نمود.

رهبري مدتي پس از پايان تحصيلاتش در اتريش به ايران بازگشت. در سال 1352 مديريت هنرستان موسيقي ملي و در 1353 مديريت هنرستان مالي موسيقي به او محول گشت. وي ارکستر هنر جويان هنرستان عالي موسيقي را نيز تجديد سازمان تعدد و با نام «ارکستر سمفونيک کنسرواتور تهران» کنسرتهايي برگزار نمود. در نخستين برنامه اين ارکستر که در 25 اسفند 1353 در تالار رودکي ترتيب يافت ضمن اجراي اورتور اگمونت Egmokt(از بتهوون) و سوييت سمفونيک شهرزاد( از ريسکي کرساکف) دو اثر ايراني نيز اجرا گشت:

- ؟ براي پيانو و ارکستر( آهنگساز و تکنوازپيانو: امانوئل مليک اصلانيان)

- خون ايراني روي سل( از علي رهبري، تکنواز ويلن: شهداد روحاني)

علي رهبري به تشکيل ارکستري از جوانان ايراني( ارکستر ژونس موزيکال(Geunesse Musical)) نيز اهتمام ورزيد. اين ارکستر برنامه هاي بسياري در سراسر ايران به اجرا درآورد و با مهاجرت علي رهبري به اروپا منحل گرديد. انجمن ژونس موزيکال ايران نيز با وقوع انقلاب، تعطيل گشت.

رهبري به عنوان ؟ کنسرت هايي با ارکستر مجلسي راديو و تلويزيون ملي ايران، ارکستر سمفونيک تهران و ... نيز اجرا نمود و تا زمستان 1355 که آخرين زمان اقامتش در ايران بود سمت هاي مذکور را به عهده داشت.

علي رهيري در سال 1977/1356 جايزه نخست مسابقات رهبري ارکستر در شهر بزانسون Besancon ( فرانسه ) را از آن خود ساخت و يک سال بعد در رقابت هاي ژنو که به مناسبت سالگرد در گذشت ارنست آنسرمه (Ernest Ansermet)، رهبر نامدار سويسي، برگزار شد، مدال نقره را ربود. در همين سال آثاري از آهنگسازان معاصران را با ارکستر سمفونيک نوربنرگ ( آلمان) اجرا وضبط نمود و براي نخستين بار در سطح بين المللي منتشر ساخت. آثار مذکور که در آلبومي ( شامل سه صفحه ) تحت عنوان " منظومه هاي سمفونيک از ايران" در خارج از کشور انتشار يافته عبارت اند از:

هوشنگ استوار     سوييت ايراني (3 بخش )  -  حسين دهلوي     بيژن و منيژه ( 6 بخش )

امين الله حسين        شهرزاد (7 بخش )        -  احمد پژمان  رقص؟

                                    امپرسيون هايي ازباله راپسودني

محمد تقي مسعوديه موومان سمفونيک   -     علي رهبري  خون ايراني روي سل

علي رهبري در سال 1979/1358 ارکستر فيلارمونيک برلين را رهبري عود در 1980 به عنوان معاون هربرت فون کارايان (Herbert von Karajan) در جشنواره ؟ برگزيده شد. وي از سال 1988 تا 1996 رهبري ثابت ارکستر فيلارمونيک راديو و تلويزيون بلژيک در بروکسل را در دست داشت و پس از آن ارکستر فيلارمونيک زاگرب در کرواسي. در طي اين سال ها برنامه هاي متعدد در اپراخانه هاي اروپا و همچنين کنسرت هاي گوناگون با :

- ارکستر سمفونيک وين    - ارکستر ملي فرانسه       - گروه ويرتوئوزهاي پراگ     - ارکستر فيلارمونيک چک

- ارکستر سمفونيک توزلتو - ارکستر فيلارمونيک اندن  - ارکستر راديو مادريد        و دهها ارکستر ديگر....

آثار آهنگسازان ايراني در برنامه ها و آثار بيشمار ضبط شده تحت رهبري علي ( الکساندر ) رهبري جايي نداشته اند. رهبري اظهار مي دارد " آهنگسازان ايراني در کل هيچگاه خط مشخصي را دنبال نکردند. من معتقدم اگر ؟ مدرن بنويسند ايرادي ندارد ولي دست کم به گونه اي باشد که وقتي اين اثر در اروپا و آمريکاو ... اجرا مي شود، شنونده بگويد اين اثر ايراني است.... . در گذشته آثار خوبي به شيوه ي غربي مي نوشتند ولي هنگامي که اين اثردر اروپا اجرل مي شد، شنونده تصور مي کرد همسايه اش آن را نوشته اند . آهنگسازي در پنج هزار کيلومتر آن طرف تر ... البته به واسطه ي تبليغات منفي عليه ايران در اينجا اجراي آثار ايراني جذابيتي نخواهند داشت."

در سال 1985 با اجراي برنامه هايي با ارکستر فيلارمونيک چک مدال دورژاک (Dvorak) به علي رهبري اهدا گشت و در سال 1994 نشان فوگاتروفي (Fuga ophyTr) از انجمن آهنگسازان بلژيک.

الکساندر رهبري در ژوييه 1997/1376 حدود چهل نوازنده ي ايراني ازکشورهاي اروپايي و آمريکا را در شهر برگنس (Bregens) اتريش رهبري نمود و قطعاتي با اين نوازندگان تحت عنوان " ارکستر فيلار مونيک ايراني " ضبط نورد که يک سال بعد به صورت دو CD در اروپا انتشار يافت اين آثار عبارتند از:

- سوييت سمفونيک شهرزاد ( ازربعسکي کرساکف )

- کنسرتوويلن، از آرام خاچا طوريان ، تکنواز: مارتاخارم ميثاق )

- نوحه خوان، براي ويلن و ارکستر- از الکساندر رهبري ( تکنواز: وحيد خادم ميثاق )

- آهنگ هايي براي ؟ فلوت ( از آثار باخ،برامس، پابلوسارازات، نيکلاي ريمسکي کرساکف و کوشيار شاهرودي )

ديگر آثار رهبري: بيروت ( براي نه فلوت )، موسيقي براي حقوق بشر، نيمه ماه، باله ي ايراني و ...

موسيقيدان ايراني- نوشته ي: پژمان اکبرزاده

صفحه اصلی