گيتار
مقدمه اي بر تاريخچه :
ساز گيتار ((.Sp)Gutar , (.Fr)Guitar, (Eng) Guitar), که در رده ي سازهاي زهی- زخمه اي ( plucked-Stringed) قرار داشته و داراي پرده بندي ثابت (Fretted) بوده, تبار و قدمت ديرينه اي دارد . پيدايش آن, به قرن 16 م. مربوط مي شود و از سازي لاتين به نام -Vihuela de mano سرچشمه گرفته است که تا حدودي شبيه به ساز لوت (Lute) مي باشد. در قرن 19 م , به سازي مردمي (popular) مبدل شد. از نخستين نوازندگان پر آوازه, بين المللي و برجسته ي گيتار, مي توان به فرناند سر (Fernando Sor) }1778م- 1839 م. ] و د.گ. آگوآد - ( Dionisio Garcia Aguado) }1784 م- 1849 م ] اشاره کرد .
ساختمان کوک و وسعت صدایی:

همانطور که عنوان شد گيتار ازانواع سازهاي زهي - زخمه اي است. از اين بابت,بيشتر شبيه عود است و مانند آن از يک بدنه ( که سطح رو و پشت آن مستوي است.) يک دسته ( که تا يک سوم طول بدنه پيش آمده ), و يک سر, که گوشه هاي کوک در اطراف آن جا گرفته اند, تشکيل شده است .
بر روي دسته, برخلاف عود ايراني دستان هايي فلزي کار گذاشته شده اند. تعداد دستان ها حداقل 12 عدد است .
اين ساز داراي شش سيم است که به فاصله هاي چهارم و سوم کوک مي شوند :
مي سي سل ر لا مي
گاه نيز در واقع براي اجراي قطعه هايي در " مي ماژور" با اين فاصله ها کوک مي شوند :
مي سي سل ريز مي سي مي
سه سيم بم از ابريشم ساخته شده اند که مفتولي نقره اي روي آنها پيچيده شده است, و سه سيم ديگر از جنس روده هستند. گيتار از گروه سازهاي انتقالي بوده, وسعت آن سه اکتار و يک پنجم است, نت آن با حامل سل نوشته شده و صداي ساز يک اکتار بم تر شنيده مي شود .
نحوه ي انگشت گذاري و شیوه ی نواختن :
در وضعيت عادي دست راست, انگشت کوچک به سطح ساز تکيه مي کند؛ انگشت شست اين نقش را دارد که بر سه سيم بم: ( مي, لا, ر ) زخمه زده , آن ها را به صدا درمي آورد. انگشت اشاره ( سبابه ) نقش زخمه زدن بر سيم "سل" را دارد, انگشت مياني بر سيم" سي", انگشت حلقه بر سيم "مي" ي بالا زخمه مي زند. نتيجه اينکه در اجراي آکوردي با بيش از چهار نت, ناگزير انگشت شست براي زخمه زدن بر يک يا چند سيم به کار گرفته مي شود, در حاليکه سه انگشت ديگر, هر يک بر روي يک سيم زخمه مي زنند. در آکورد چهاربخشي هر انگشت اختصاص به سيم معيني دارد؛ انگشتان نوازند. تنها آنگاه سيم هاي اختصاصي خود را تغيير مي دهند که همه ي نت های آکورد در منطقه ي بم باشد .
آهنگسازان متعددي از قبيل: بچريني ( Boccherini) [ 1743 م- 1805 م ]. پاگانيني (paganini) [ 1782 م- 1840 م ], برلييز (Berlioz) [ 1803 م- 1869 م ] و غيره, اين ساز را نواخته و يا براي آن, آهنگسازي کرده اند. با ظهور نوازنده ي برجسته ي اسپانيايي, فرانسيسک تارگا (Francisco Tarrega) [ 1852- 1909 م ] ساز گيتار, جان تازه اي گرفت و محبوبيت آن, به واسطه ي فعاليت هاي نوازندگان بزرگي چون: سگوييا (Segovia) [ 1893 م- 1987 م . ], نارسيس یپز (Narsico Yepes) [ 1927م- 1997 م ] , جوليان بريم (Julian Bream), [ 1933 م ] جان ويليامز ( John Williams) [ 1941 م] و ديگران, تا قرن 20م. و 21م . ادامه يافته است. گستردگي آثاري که براي گيتار به نگارش درآمده, بسيار زياد است. از کساني که کنسرتوهايي براي گيتار نوشته اند, ميتوان به پنچه (Ponce) [ 1882م- 1948م ] , و يالبس (Lobos- Villa) [ 1887م- 1989م ], کاستلفووتدسک (Castelnu-ovo Tedesco) [ 1895م-1968م ]
خوآکين ردريگ (Joaguin Rodrigo) [ 1901م- 1999م ], آرنلد (Arnold) [ 1921م- ], استفان ددسن (Stephan Dodgson) [ 1924م- ] و ريچارد ردني بنت (Richard Rodney Bennet) [ 1939م- ] اشاره کرد .
به طور کلي مي توان گفت: گيتار سازي است که براي همراهي آواز ويژگي دارد, و نيز در برخي تصانيف سازي, کيفيتي صميمانه به خود مي گيرد؛ و بالاخره مي تواند به عنوان ساز تکنواز قطعه هاي چند بخشي دشوار يا ساده ظاهر شود که در اين نقش, ويژگي آن شايان انکار نيست, هر گاه نوازندگان ماهر اين نقش را بر عهده گيرند .
امروز, ساز گيتار, در انواع موسيقي مردمي (Popular Music), از قبيل اسکيفل (Skiffle) پاپ (Pop), فلک ( Folk), جز (Jazz), فلامنکو (Flamenco) و غيره, کاربرد بسيار فراواني دارد. هم چنين امروزه, سازهايي مانند گيتار الکتريک (Electric Guitar) و گيتار باس (Guitar Bass), به خانواده گيتار افزوده شده است .
مراقبت از گیتار:
در زمان عدم استفاده از گيتار, مي بايست آن را در پوششي محکم و متناسب با ابعاد گيتار نگه داري کرد. ايده ي گهگاه بيرون آوردن گيتار از جعبه بعنوان تنفس تدبيري مفيد است. بايد از قرار دادن گيتار در معرض حرارت و رطوبت شديد جداً اجتناب گردد. سيستم حرارت مرکزي مي تواند براي گيتار بسيار صدمه زا باشد. بنابراين اگر ناچار به نگهداري گيتار در محيط هايي با حرارت مرکزي هستيد , قوياً توصيه مي شود که براي جلوگيري از خطر ترک خوردن و متورم شدن گيتار, رطوبت هوا را معتدل نگه داريد . احتمال وقوع اين خطر هنگامي که گيتار از چوب هاي نامرغوب و خوب بعمل نيامده ساخته شده باشد, بيشتر مي شود. سازندگان بزرگ گيتار, چوب هايي را به کار مي برند که ساليان سال از قطع شدنشان مي گذرد, به اين دليل که از خشک بودن کامل آن ها مطمئن باشند, اما گيتارهاي ارزان قيمت اغلب از الوارهايي که به تازگي قطع شده اند ساخته مي شوند. پس از هر بار کاربري, مي بايست با استفاده از يک غباروب يا پارچه نرم سيم ها را پاک نمود و با دقت بيشتري همين وسائل را براي نظافت سطوح چوبي گيتار بکار برد. هرگز از براق کننده براي پاک کردن گيتار استفاده نکنيد, از آنجا که ممکن است اين مواد به رويه شفاف گيتار صدمه زده و جذب چوب گردند. پارچه اي با رطوبت بسيار کم براي پاک کردن ذرات چربي و ديگر آثار, کاملاً مناسب است .
ترک خوردگي هايي پس از کار کردن زياد عجيب نيست . اما به هر حال قبل از اينکه اين ترک خوردگي ها ابعاد قابل توجهي پيدا کنند, نظر يک تعميرکار ماهر را جويا شويد. هر گونه تابيدگي و تورم صفحه انگشت گذاري بسيار مهم و جدي است و نيازمند تعميرات تخصصي و اساسي مي باشد. پاک کردن رطوبت روي سيم ها با پارچه, بعد از هر بار نواختن از استهلاک زودرس آن ها که ناشي از تعرق بدن نوازنده مي باشد, جلوگيري مي نمايد. با سر و ته کردن سيم هاي پوشش دار در هنگام از بين رفتن شفافيتشان, مي توان عمر طولاني به آنان داد. مي توان براي طولاني کردن عمر سيم ها آنان را شست ولي اثرکار آنقدر زودگذر است که به زحمت آن نمي ارزد .
در هنگام تعويض سيم ها ضروري است که آنان را تک به تک تعويض نمود تا فشار ناشي از کشيدگي سيم ها بر روي صفحه ي جلويي گيتار, به يکبار . و به مدت طولاني قطع نگردد. ولي با اين وجود خوبست که گهگاهي تمام سيم هاي روکش دار ( و نه سيم هاي زير ) را به مدت کوتاهي- حداکثر 5 دقيقه باز کرده و پس از پاک کردن آنان با پارچه, مجدداً آنان را بست, اين کار شفافيت صداي آنان را احيا مي کند .
پيش گفتار ناشر ( علي برلياني ): آموزش گيتار کلاسيک- سيامک مهاجر
ساز شناسي- پرويز منصوري
اصول سازبندي ارکستر ( ارکستراسيون :( هکتور برليوز, ريچارد اشترواس     /   ترجمه ي: پرويز منصوري
شيوه ي گيتارنوازي فلامنکو - خوان مارتين  /   ترجمه ي : محمدرضا نوائي نژاد .